Met een SMART doel heb je duidelijk en helder op papier staan wat je wilt bereiken; je hebt een handvat om mee aan de slag te gaan. In dit artikel neem ik je stap voor stap mee bij het stellen van een SMART doel. Ook kun je onderaan gratis een werkblad downloaden om aan de slag te gaan!

Wat is SMART doelen stellen?

De kans is groot dat je weleens van het SMART principe hebt gehoord. Het is een vrij bekend principe en wordt vaak tijdens opleidingen en in het werkleven gebruikt. Het SMART-principe is opgezet door onderzoeker George T. Doran in 1981. Het is een manier om betekenisvolle doelen te stellen, in principe met name gericht op de bedrijfswereld. Volgens Doran (1981) zou elk doel dat in het bedrijfsleven gesteld wordt SMART moeten zijn.

Een SMART-doel bestaat uit de volgende vijf onderdelen:

  • Specifiek
  • Meetbaar
  • Acceptabel
  • Realistisch
  • Tijdgebonden

In dit artikel licht ik elk van deze vijf onderdelen uit en geef ik een voorbeeld. Ik ga een doel opstellen op basis van een fictieve wens:

Ik wil beter leren plannen.

Specifiek doel

Een specifiek doel betekent een duidelijk doel, waarmee de volgende W-vragen beantwoord worden:

  • Wie?
  • Wat?
  • Waar?
  • Waarom?

Voor mijn doel zou ik dat als volgt in kunnen vullen: ik wil het doel bereiken (= wie), ik wil een goede planning kunnen maken (= wat), dit wil ik op mijn werk doen (= waar), omdat ik zo productiever kan werken (= waarom).

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken, zodat ik productiever kan werken.

Een ander handig trucje is om ervoor te zorgen dat je doelstelling een werkwoord en een zelfstandig naamwoord bevat.

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken, zodat ik productiever kan werken.

Meetbaar doel

Bij een meetbaar doel gaat het erom dat je op een bepaald moment kunt zeggen: JA, ik heb het behaald. Er is een bepaalde objectieve maatstaaf waardoor jij de eindstreep kunt behalen.

In veel gevallen zal je van een nulpunt naar een bepaald aantal van iets gaan. Bijvoorbeeld:

  • Je wilt 100 euro sparen (je begint nu op 0)
  • Je wilt 10 kilometer kunnen hardlopen (je begint nu op 0)
  • Je wilt elke kamer van het huis opgeruimd hebben (je begint nu op 0 kamers)
  • Je wilt 10 nieuwe klanten voor je bedrijf binnenhalen (het aantal is nu 0)

En ga zo maar door. Voor mijn doel zou ik het op deze manier meetbaar kunnen maken:

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken, met vijf taken die ik steeds op dezelfde dag nog afrond, en dit minstens vijf dagen achter elkaar, zodat ik productiever kan werken.

Ik heb een vrij lastig doel gekozen om meetbaar te maken, maar het is wat mij betreft wel degelijk mogelijk. Ik meet mijn doel dan met drie maatstaven (of in dit geval kun je het misschien beter eisen noemen):

  • Ik moet vijf taken op de planning zetten
  • Ik moet deze vijf taken op dezelfde dag afronden
  • Ik moet dit minstens vijf dagen achter elkaar doen

Dit zijn allemaal zaken waarvan iedereen objectief kan beoordelen: ja, dat is gelukt; of nee, dat is niet gelukt.

Acceptabel doel

Een acceptabel doel betekent volgens de eerste literatuur van Doran (1981) dat het duidelijk moet zijn wie er met het doel aan de slag moet gaan. In de nieuwere literatuur en Nederlandse lesboeken wordt dit, zoals je hierboven ook hebt kunnen lezen, al getackeld bij de stap “specifiek”. Met acceptabel wordt daarom tegenwoordig bedoeld dat er draagvlak moet zijn bij de personen die met dit doel aan de slag moeten gaan.

In mijn voorbeeld kun je dat niet goed in tekst omschrijven, maar ik kan mijn doel wel degelijk acceptabel maken. Ik zou dit bijvoorbeeld met mijn baas en collega’s kunnen bespreken, zodat zij weten dat ik met dit doel aan de slag ga en zij mij hierin kunnen ondersteunen en helpen, in plaats van misschien wel onbewust tegenwerken. Bij een persoonlijk doel zou je dit met de mensen die dichtbij je staan (familie, vrienden, huisgenoten) kunnen bespreken.

De “A” in SMART wordt ook wel eens omgezet naar actionable, oftewel actiegericht in het Nederlands. Dan wordt ermee bedoeld dat het doel moet stimuleren tot actie, en dat je actie kunt ondernemen om het doel te bereiken. Het is een doel waar jij zelf ook iets aan kunt doen. Mijn doel zou bijvoorbeeld niet actiegericht zijn als ik buschauffeur zou zijn en er voor mij een planning wordt gemaakt van waar ik naartoe moet rijden. Immers kan ik dan zelf niets aan mijn planning doen.

Realistisch doel

Een realistisch doel houdt in dat je doelstelling haalbaar is. Ben je niet te overambitieus met je doelstelling? Groot dromen is niet verkeerd, maar er is natuurlijk een grens in wat haalbaar is. Ik kan als doel stellen dat ik morgen een miljoen euro wil verdienen, maar dat is gewoon niet realistisch ;-).

Bedenk jezelf:

  • Heb ik tijd om dit doel te behalen (of kan ik er tijd voor maken)?
  • Heb ik de kennis en ervaring in huis om dit doel te behalen?
  • Beschik ik over de nodige materialen, budgetten of connecties om dit doel te behalen?

Bij mijn voorbeeld zou ik me kunnen bedenken of het haalbaar is dat ik elke dag vijf taken afrond. Wanneer ik weet dat ik over veel taken bijvoorbeeld 2 uur doe, dan is vijf taken afronden op een werkdag van 8 uur waarschijnlijk niet haalbaar. Ik zou mijn doelstelling daarom dus bij kunnen stellen naar 3 taken:

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken, met drie taken die ik steeds op dezelfde dag nog afrond, en dit minstens vijf dagen achter elkaar, zodat ik productiever kan werken.

Tijdgebonden doel

Een tijdgebonden doel betekent dat je hebt bepaald wanneer het doel behaald zou moeten zijn. Je hebt dus een deadline gesteld. Wanneer moet het doel behaald zijn?

Zo’n deadline zorgt ervoor dat je ermee aan de slag moet gaan, want het doel moet op een bepaald moment behaald zijn. Zo voorkom je dat je het gaat uitstellen en dat je altijd openstaande doelen kunt hebben.

Bij mijn voorbeelddoel zou ik bijvoorbeeld kunnen zeggen dat ik dit voor 1 november behaald wil hebben:

Ik wil voor 1 november op mijn werk een goede planning kunnen maken, met drie taken die ik steeds op dezelfde dag nog afrond, en dit minstens vijf dagen achter elkaar, zodat ik productiever kan werken.

SMARTE doelen?!

In het boek 52 Small Changes for the Mind wordt een zesde letter toegevoegd, een “E”, die staat voor emotioneel gedreven (emotionally driven). Hiermee wordt bedoeld dat je geïnspireerd en gemotiveerd bent om met het doel aan de slag te gaan, en dat ook tijdens de weg naar het behalen van het doel kunt blijven.

Dit is vooral een waardevolle toevoeging bij persoonlijke doelen die je voor jezelf stelt. Het is erg makkelijk om het te laten vallen of te vergeten als je niet gemotiveerd bent om ermee aan de slag te gaan. Bedenk eens bij het doel dat je voor jezelf wilt stellen: wil ik dit écht?!

Het voordeel van SMART doelen stellen

SMART doelen stellen heeft één groot voordeel, en dat is dat je heel duidelijk op papier hebt staan wat het doel dat je voor ogen hebt precies inhoudt: je weet waar je mee aan de slag wilt, wanneer je dit bereikt hebt, of er draagvlak voor is en het haalbaar is, en wat de deadline is. Je hebt iets concreets waar je mee aan de slag kunt gaan én wat je kunt afvinken als het al dan niet behaald is. Het doet je nadenken over wat je wilt bereiken en geeft je handvaten om mee aan de slag te gaan.

Nadelen van SMART doelen stellen

Er wordt ook regelmatig negatief gesproken over SMART doelen stellen en dat is niet per se onterecht. Het is namelijk niet altijd nodig om je doelen zo duidelijk af te kaderen.

Misschien wil je dat niet en wil je zaken juist open houden voor eventuele veranderingen. Een vaag doel geeft je een idee van waar je naartoe wilt, maar houdt tegelijkertijd de wegen open voor verschillende mogelijkheden. Er is ruimte voor creativiteit. Een goede reden om de boel niet al te strak af te kaderen.

Of misschien is een onderdeel van het SMART-principe niet van toepassing. Wanneer je iets puur en alleen voor jezelf doet, heb je bijvoorbeeld geen draagvlak nodig. Doran gaf dat al aan in zijn artikel uit 1981; bij sommige doelen heb je niet alle principes nodig. Niet alles is altijd onmisbaar.

Toch wil ik je aanraden om wel te denken aan de principes, ze in ieder geval in je achterhoofd te houden. Het kan in veel gevallen geen kwaad om er op z’n minst over na te denken: is er een punt waarop ik mijn doel kan bereiken? Is er een moment waarop ik mijn doel bereikt wil hebben? En niet te vergeten: weet ik eigenlijk wel precies wat ik wil bereiken?

Gratis werkblad voor SMART doelen stellen

Wil je aan de slag met SMART doelen stellen? Met dit gratis werkblad gaat dat nog net een stapje makkelijker. Download ‘m gratis, ontvang hem in je mailbox en vul hem in!

Opt In Image
Werkblad: SMART doelen stellen
Download gratis, print & vul in!

Gebruik jij het SMART-principe bij het stellen van doelen? Welk onderdeel vind jij het meest cruciaal?

Pin deze blogpost op Pinterest!      Pin It

Doran, G. T. (1981). There’s a S.M.A.R.T. Way to Write Management’s Goals and Objectives. Management Review, 70 (11), 35-36.