SMART doelen stellen: zo doe je dat (met voorbeeld)


Met een SMART doel heb je duidelijk en helder op papier staan wat je wilt bereiken; je hebt een handvat om mee aan de slag te gaan. In dit artikel neem ik je stap voor stap mee bij het stellen van een SMART doel, aan de hand van een voorbeeld.

Wat is SMART doelen stellen?

De kans is groot dat je weleens van het SMART principe hebt gehoord. Het is een vrij bekend principe en wordt vaak tijdens opleidingen en in het werkleven gebruikt. Het SMART-principe is opgezet door onderzoeker George T. Doran in 1981. Het is een manier om betekenisvolle doelen te stellen, in principe met name gericht op de bedrijfswereld. Volgens Doran (1981) zou elk doel dat in het bedrijfsleven gesteld wordt SMART moeten zijn.

Een SMART-doel bestaat uit de volgende vijf onderdelen:

  • Specifiek
  • Meetbaar
  • Acceptabel
  • Realistisch
  • Tijdgebonden

In dit artikel licht ik elk van deze vijf onderdelen uit aan de hand van een voorbeeld.

Waarom is SMART doelen stellen waardevol?

Voordat we verder gaan, wil ik eerst even stilstaan bij het volgende: waarom is het zo belangrijk om SMART doelen te stellen?

SMART doelen geven je richting én focus

Een doel geeft je richting. Het geeft je een indicatie van waar je naartoe wilt en wat je wilt bereiken. Met een SMART doel maak je dit nóg duidelijker, doordat je je doel veel duidelijker maakt. Een SMART doel geeft je daardoor ook focus: je weet echt precies wat je wilt bereiken, en dus weet je ook precies wat je níét wilt bereiken.

Een voorbeeld: ‘gezonder leven’ kan een mooi doel zijn. Maar het is wel nogal breed. Een doel als ‘Ik wil op 31 december 10 kilo afgevallen zijn’ is veel duidelijker. Het geeft aan dat jij je bij het gezonder leven wilt focussen op het verliezen van kilo’s. Dat geeft je al een veel betere indicatie van hoe je aan de slag kunt gaan met gezonder leven. Ook bepaal je daarmee dat je het belangrijker vindt om wat kilo’s te verliezen, dan bijvoorbeeld om sterker te worden.

SMART doelen motiveren je én maken je ambitieus

Een doel kan je enorm motiveren om aan de slag te gaan. Je hebt immers een stip op de horizon gekozen van waar je naartoe wilt. En als dat iets is wat je écht graag wilt, dan wil je waarschijnlijk aan de slag gaan om dat zo snel mogelijk te bereiken. Maar als je doel niet superduidelijk is, dan is het gemakkelijk om al snel te zeggen: ‘ik denk dat ik het wel heb gehaald’. Een SMART doel is concreter, en daarmee is het duidelijker wanneer je het doel wel of niet hebt behaald. En dus motiveer je jezelf om aan de slag te gaan, net zo lang totdat je het doel écht hebt bereikt.

Nog een voorbeeld: misschien heb je een eigen bedrijf. Je doel kan dan zijn: ‘mijn bedrijf laten groeien’. Maar wanneer is je bedrijf dan gegroeid? Als je net iets meer omzet hebt, of wanneer je er één extra klant bij hebt? Een doel als ‘Ik wil tussen 1 januari en 31 december 25% meer omzet hebben behaald dan het voorgaande jaar’ is veel duidelijker. Het helpt je om te streven naar die 25%, en om niet te stoppen wanneer je omzet 1% hoger is.

SMART doelen stellen in 4 stappen

Hopelijk heb ik je kunnen overtuigen van het nut van SMART doelen! Tijd om echt aan de slag te gaan met je SMART doel. Ik help je op weg aan de hand van vier stappen en één voorbeeld.

Ik ga zometeen een SMART doel stellen op basis van het volgende fictieve doel:

Ik wil beter leren plannen.

Stap 1: Het doel specifiek maken

Bij de eerste stap ga je aan de slag met de S van SMART: Specifiek. Een specifiek doel betekent een duidelijk doel, waarmee de volgende W-vragen beantwoord worden:

  • Wie?
  • Wat?
  • Waar?

Voor het voorbeeld doel zou ik dat als volgt in kunnen vullen: ik wil het doel bereiken (= wie), ik wil een goede planning kunnen maken (= wat), en dit wil ik op mijn werk doen (= waar).

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken.

Een ander handig trucje is om ervoor te zorgen dat je doelstelling een werkwoord en een zelfstandig naamwoord bevat.

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken.

Stap 2: Een meetbaar doel stellen

Tijd voor stap 2, de M van Meetbaar. Bij een meetbaar doel gaat het erom dat je op een bepaald moment kunt zeggen: JA, ik heb het behaald. Er is een bepaalde objectieve maatstaaf waardoor jij de eindstreep kunt behalen.

In veel gevallen zal je van een nulpunt naar een bepaald aantal van iets gaan. Bijvoorbeeld:

  • Je wilt 100 euro sparen (je begint nu op 0)
  • Je wilt 10 kilometer kunnen hardlopen (je begint nu op 0)
  • Je wilt elke kamer van het huis opgeruimd hebben (je begint nu op 0 kamers)
  • Je wilt 10 nieuwe klanten voor je bedrijf binnenhalen (het aantal is nu 0)

En ga zo maar door. Voor mijn doel zou ik het op deze manier meetbaar kunnen maken:

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken, met vijf taken die ik steeds op dezelfde dag nog afrond, en dit minstens vijf dagen achter elkaar.

Ik heb een vrij lastig doel gekozen om meetbaar te maken, maar het is wat mij betreft wel degelijk mogelijk. Ik meet mijn doel dan met drie maatstaven (of in dit geval kun je het misschien beter eisen noemen):

  • Ik moet vijf taken op de planning zetten
  • Ik moet deze vijf taken op dezelfde dag afronden
  • Ik moet dit minstens vijf dagen achter elkaar doen

Dit zijn allemaal zaken waarvan iedereen objectief kan beoordelen: ja, dat is gelukt; of nee, dat is niet gelukt.

Stap 3: Het doel acceptabel en realistisch maken

Ik laat de A van Acceptabel en de R van Realistisch graag samen onder dezelfde stappen vallen, omdat ze wat mij betreft veel op elkaar lijken.

Een acceptabel doel betekent volgens de eerste literatuur van Doran (1981) dat het duidelijk moet zijn wie er met het doel aan de slag moet gaan. In de nieuwere literatuur en Nederlandse lesboeken wordt dit, zoals je hierboven ook hebt kunnen lezen, al getackeld bij de stap “specifiek”. Met acceptabel wordt daarom tegenwoordig bedoeld dat er draagvlak moet zijn bij de personen die met dit doel aan de slag moeten gaan.

Een realistisch doel houdt in dat je doelstelling niet te ambitieus is. Groot dromen is niet verkeerd, maar er is een grens in wat haalbaar is. Ik kan als doel stellen dat ik morgen een miljoen euro wil verdienen, maar dat is gewoon niet realistisch ;-).

Bij beide komt het erop neer dat het belangrijk is om ervoor te zorgen dat het doel haalbaar is.

Bedenk jezelf:

  • Als er anderen zijn wiens hulp je nodig hebt om dit doel te bereiken: zijn zij bereid om je te helpen?
  • Kan je dit doel zelf behalen?
  • Heb je tijd om dit doel te behalen (of kan je er tijd voor maken)?
  • Heb je de kennis en ervaring in huis om dit doel te behalen?
  • Beschik je over de nodige materialen, budgetten of connecties om dit doel te behalen?

Bij mijn voorbeeld zou ik me kunnen afvragen of het haalbaar is dat ik elke dag vijf taken afrond. Wanneer ik weet dat ik over veel taken bijvoorbeeld 2 uur doe, dan is vijf taken afronden op een werkdag van 8 uur waarschijnlijk niet haalbaar. Ik zou mijn doelstelling daarom dus bij kunnen stellen naar 3 taken:

Ik wil op mijn werk een goede planning kunnen maken, met drie taken die ik steeds op dezelfde dag nog afrond, en dit minstens vijf dagen achter elkaar.

Stap 4: Het SMART doel tijdgebonden maken

De laatste stap om je doel helemaal SMART te maken: de T van Tijdgebonden. Een tijdgebonden doel betekent dat je hebt bepaald wanneer het doel behaald zou moeten zijn. Je stelt dus een deadline. Wanneer moet het doel behaald zijn?

Zo’n deadline zorgt ervoor dat je ermee aan de slag moet gaan, want het doel moet op een bepaald moment behaald zijn. Zo voorkom je dat je het gaat uitstellen en dat je altijd openstaande doelen kunt hebben.

Bij mijn voorbeelddoel zou ik bijvoorbeeld kunnen zeggen dat ik dit voor 1 november behaald wil hebben:

Ik wil voor 1 november op mijn werk een goede planning kunnen maken, met drie taken die ik steeds op dezelfde dag nog afrond, en dit minstens vijf dagen achter elkaar.

Plan je hele jaar aan de hand van SMART doelen

De techniek van SMART doelen helpt je om te bedenken wat je wilt bereiken, en op welke termijn. Maar daarmee heb je nog niet bepaald:

  • Wat een goed SMART doel voor JOU is. Wat past het best bij jou, wat motiveert jou het meest?
  • Hoe je dat SMART doel vervolgens kunt gaan bereiken. Hoe ga je van een doel naar concrete taken op je planning?

Het antwoord op deze vragen, samen met nog véél meer tips over het stellen van goede SMART doelen, vind je in het e-book Plan jouw jaar. Dit e-book helpt je op weg met het plannen van jouw jaar, in 4 concrete stappen. En dat jaar kan natuurlijk op elk moment beginnen (echt niet alleen op 1 januari)! Wil jij serieus aan de slag met doelen stellen, lees dan meer over Plan jouw jaar:

Meld je aan voor e-mails en ontvang gratis het werkblad SMART doelen stellen

Wil je aan de slag met SMART doelen stellen? Met het gratis werkblad gaat dat nog net een stapje makkelijker. Meld je via het onderstaande formulier aan voor mijn e-mails en ontvang het werkblad SMART doelen stellen daar als gratis bonus bij:

Ontvang gratis tips en updates (incl. werkblad)

Meld je aan voor e-mails en ontvang updates over Streets Ahead en gratis productiviteitstips. Plus nu als bonus: het PDF werkblad SMART doelen stellen!

Powered by ConvertKit

Gebruik jij het SMART-principe bij het stellen van doelen? Welk onderdeel vind jij het meest cruciaal?

Pin deze blogpost op Pinterest!      Pin It

Doran, G. T. (1981). There’s a S.M.A.R.T. Way to Write Management’s Goals and Objectives. Management Review, 70 (11), 35-36.

Met een SMART doel maak je super duidelijk wat je wilt bereiken. Ik help je stap voor stap SMART doelen stellen, aan de hand van een voorbeeld. #doelen #smartdoelen #smartdoelenstellen #doelenstellen #smartdoelstellingen #doelenstellensmart #doelensmartmaken

Ontvang gratis tips en updates (incl. werkblad)

Meld je aan voor e-mails en ontvang updates over Streets Ahead en gratis productiviteitstips. Plus nu als bonus: het PDF werkblad SMART doelen stellen!

Powered by ConvertKit

8 gedachten over “SMART doelen stellen: zo doe je dat (met voorbeeld)”

  1. Ik geef in het mbo o.a. les in methodisch werken, waarbij SMART ook in de lesstof naar voren komt. Nadeel vind ik dat je vaak onpraktische lange zinnen krijgt. Als mijn studenten doelen kunnen omschrijven die specifiek zijn, ben ik al tevreden. De meeste hbo’ers (waaronder ook docenten) kunnen ook niet eens een SMART doel omschrijven. 😉

    Beantwoorden
    • Wat leuk om te horen! Je krijgt inderdaad lange zinnen waardoor je niet snel ziet waar het om gaat. Ik denk ook dat het belangrijkste is dat je over alle vijf punten nadenkt wanneer je een doel stelt, of je ze nou uiteindelijk mee opschrijft of niet. Dus bijv.: Wat wil ik nou eigenlijk? Is dat haalbaar? En wanneer wil ik het dan? Etc. Dat vind ik in ieder geval heel waardevol!

      Beantwoorden
  2. Hi Linda! Ik start vanaf morgen aan mijn eerste baan en ik was op zoek naar manieren om hier meteen zo goed mogelijk aan de slag mee te gaan. Via via kwam ik op jouw blog en ben nu langzaamaan heel veel van je blogs aan het lezen. Ontzettend leuk en erg leerzaam, ik krijg er veel motivatie van en zin om aan de slag te gaan :) Dus ga vooral zo door!
    Groetjes, een nieuwe fan!

    Beantwoorden
    • Hoi Annemarie, bedankt voor je super leuke reactie! Wat leuk dat je zo enthousiast bent, veel leesplezier!! En heel veel succes met je baan, ik hoop dat je de tips kunt gebruiken :-)!

      Beantwoorden
    • Hoi Wendy, bedankt voor je reactie! Ik ben van mening dat je SMART doelen bijna overal voor kunt gebruiken. Het voorbeeld dat ik in dit artikel geef heeft dan ook te maken met een persoonlijk doel wat je stelt en niet een bedrijfsdoel. Zo kun je de stappen wat mij betreft ook prima voor de zorg gebruiken. Succes ermee!

      Beantwoorden

Plaats een reactie