Hoe schrijf je een scriptie?


Toen ik ging studeren had ik geen idee wat het schrijven van een scriptie inhield en hoe dit anders was dan de werkstukken die ik op de middelbare school wel eens had moeten maken. En ook toen ik van het HBO naar de universiteit ging, had ik eigenlijk geen idee hoe een scriptie op de universiteit nou verschilt van degene waarmee ik mijn HBO-diploma had behaald. Laat staan hoe je er een goed cijfer voor haalt… Inmiddels heb ik een heel mooi cijfer op zak en is het tijd om jou wat meer te vertellen over het schrijven van scripties!

Kleine disclaimer: ik heb één HBO-studie gedaan en één master. Ik heb dus geen beeld van hoe het er op alle andere studies aan toe gaat, op andere scholen of in andere vakgebieden. Het kan dus best zijn dat het voor jou anders is of was. Laat dan ook zeker een reactie achter als het bij jou inderdaad totaal anders was of als je aanvullingen hebt!

Goed, let’s go!

Wat is een scriptie?

Een scriptie draait volgens mij eigenlijk altijd om een onderzoek. Een onderzoek geeft je de mogelijkheid om aan te tonen wat je kan. En dat is eigenlijk het doel van een scriptie: het is een bewijs van je kunnen, dat je hetgeen je de afgelopen jaren hebt geleerd ook kunt toepassen. Je laat zien dat je proactief en zelfstandig aan de slag kunt gaan met de stof en dat is voor jouw opleiding het bewijs dat je klaar bent voor de praktijk.

Verschillen tussen een scriptie op HBO en op de universiteit

Hoewel je voor beide waarschijnlijk een onderzoek zult moeten uitvoeren, zijn er zeker verschillen. Dit zijn wat mij betreft de grootste verschillen:

  • Op HBO vormt je onderzoek bijvoorbeeld vaak de basis voor een praktisch plan, terwijl op de universiteit het draait om je onderzoek en de conclusies die je eruit kunt trekken.
  • Op HBO schrijf je je scriptie vaak tijdens een afstudeerstage en doe je dit in opdracht van een bedrijf. Je onderzoekt iets specifiek voor dit bedrijf, zodat zij er uiteindelijk iets aan hebben. Op de universiteit is je onderzoek meestal (niet altijd!) gericht op de algemene wetenschap en draagt het daaraan bij.
  • Op HBO ben je meestal een half studiejaar full time aan je onderzoek bezig, en vaak dus tijdens een stage. Op de universiteit volgde ik nog een vak tijdens het schrijven van mijn scriptie, maar had ik geen stage waar ik naartoe moest. Je gaat dus zelf aan de slag, maar moet ook zelf je tijd indelen.

Het één is niet beter dan de ander, maar gewoon anders. Dan gaan we nu verder met de verschillende onderdelen die bij het schrijven van een scriptie horen:

Oriëntatie

Dit is misschien wel de allerbelangrijkste fase. Als je begint heb je waarschijnlijk nog geen idee wat voor scriptie je uiteindelijk in gaat leveren. In deze fase is het zaak om goed uit te zoeken wat de bedoeling is: wat is de exacte opdracht vanuit school? Wat wil het bedrijf dat ik doe? Praat met je begeleiders en lees de documenten die vanuit school of je afstudeerbedrijf beschikbaar zijn. Vooral als je je scriptie niet in opdracht van een bedrijf schrijft, kun je ook nadenken over wat je leuk vindt. Waar wil je graag onderzoek naar doen? Je zult er toch een half jaar mee bezig zijn, dus kun je maar beter voor iets leuks gaan.

Deze fase lijkt misschien lang te duren. Na een maand heeft je begeleider je opzet alleen nog maar afgekeurd, je mist steeds informatie en het lijkt elke keer anders te moeten. Ik kan je vertellen: deze fase duurt ook lang. Misschien wel het langst van allemaal. Maar dat is alleen maar goed. Want als jij goed weet waar je mee aan de slag moet gaan, en je begeleiding is het daar ook mee eens, kun je vervolgens als een speer dat onderzoek uitvoeren. Neem de tijd om voor een goede opzet te zorgen en goed af te spreken wat je gaat doen.

De oriëntatiefase eindigt eigenlijk zodra je een concrete onderzoeksvraag of doel hebt opgesteld. Wat wil je bereiken met je onderzoek? Op HBO bedenk je een onderzoeksvraag en werk je deze vaak uit in deelvragen. Dit vormt het framework van je onderzoek. Op de universiteit kies je een onderwerp en begin je met het schrijven van een introductie. Hierin verwerk je waarom jouw onderzoek relevant is, wat voor onderzoek er al gedaan is en hoe jouw onderzoek hieraan bijdraagt. Je eindigt met wat je precies gaat doen en (je raadt het al) je onderzoeksvraag.

Zorg dat je in deze fase ook een goede planning maakt. Werk uit wat je moet doen voordat je je scriptie inlevert: wat zijn de onderdelen van je scriptie? Hoe lang ga je over elk onderdeel doen? Zo heb je een idee van of je voor- of achterloopt en weet je constant of je misschien een tandje bij moet zetten.

Theorie

De volgende stap is heel simpel gezegd het zoeken van informatie over het onderwerp van jouw onderzoek. Wat hierbij precies de bedoeling is, is volgens mij voor elke opleiding anders. Op HBO noemden we dit meestal desk research, en ging ik vooral binnen het bedrijf en in mijn theorieboeken op zoek naar informatie. Wat is er al dat mij kan helpen? Welke deelvragen kan ik hiermee al beantwoorden? Op de universiteit is dit een extreem belangrijk onderdeel, waarbij je wetenschappelijke artikelen doorspeurt op zoek naar relevante informatie. Deze informatie vormt de basis voor je hypotheses: wat verwacht ik dat de uitslag van mijn onderzoekt wordt? Je bedenkt nooit zomaar verwachtingen of roept nooit zomaar iets, zonder dat het bewezen is in eerder onderzoek.

Op welke manier je dit dan ook moet doen, het is altijd goed om op zoek te gaan naar goede bronnen. Focus op wetenschappelijke artikelen die uitgebracht zijn in belangrijke tijdschriften. Kun je niet vinden wat je zoekt, bekijk dan boeken of andere onderzoeken. Kijk dus goed naar wat je gebruikt als bron en gebruik geen websites uit 2004 die je zusje ook nog wel had kunnen maken.

Het uitvoeren van je onderzoek

Nu je het theoretische deel achter de rug hebt, is het tijd voor het echte werk: het uitvoeren van je onderzoek. De eerste stap hiervoor is het uitzetten van je onderzoek. Dit verwerk je in de methode. Denk na over wat voor manier van onderzoek jou het beste antwoord gaat geven op je onderzoeksvraag. Waarom? Wat wil je meten?

Er zijn namelijk heel veel verschillende manieren van onderzoek doen. Deze kun je grofweg onderverdelen in kwalitatief en kwantitatief onderzoek. In kwalitatief onderzoek ga je op zoek naar uitgebreide antwoorden. Het “waarom”. Waarom vinden mensen iets? Waarom hebben ze een bepaalde mening? Dit kun je doen door bijvoorbeeld interviews af te nemen of een bepaalde situatie te observeren. Kwantitatief onderzoek daarentegen draait om het behalen van duidelijke resultaten. Je wilt weten wat mensen in het algemeen van iets vinden, het moet te generaliseren zijn. Dit kun je doen door een enquête af te nemen of een experiment uit te voeren. Tot slot kun je kwalitatief en kwantitatief ook nog mixen: eerst het één, en dan het ander.

Als je besloten hebt wat voor onderzoek je gaat doen, is het zaak om dit ook echt uit te voeren. Regel voldoende mensen. Bij kwalitatief onderzoek heb je van een paar mensen veel tijd nodig, bij een kwantitatief onderzoek van heel veel mensen een beetje tijd. Bedenk hoe je dit gaat regelen. Laat ook zeker nog even je vragenlijst/opzet van je experiment/observatieplan aan je begeleider zien voordat je daadwerkelijk aan de slag gaat, om te voorkomen dat er een foutje in zit en je achteraf alles weg kunt gooien.

Als je je onderzoek hebt uitgevoerd, is het tijd om de resultaten te verwerken. Je interviews zal je uit moeten schrijven en op je enquête zal je een aantal statistische analyses los moeten laten, in Excel of SPSS. Wat je precies moet doen is afhankelijk van het soort onderzoek dat je doet, je onderzoeksvraag, deelvragen of hypotheses, en ook van de wensen van je begeleider.

Conclusie

Als je je resultaten hebt verwerkt, is het tijd om een conclusie te trekken. Maar wat is nou precies “een conclusie”, en hoe is het anders dan een resultaat? Ik vond dat op het begin lastig, maar als je ‘m eenmaal door hebt is het best makkelijk. Ik illustreer het met een voorbeeld:

  • Resultaat: Vrouwen scoorden gemiddeld een 8,3 op de intelligentietest. Mannen scoorden gemiddeld een 7,2 op de intelligentietest.
  • Conclusie: Vrouwen zijn slimmer dan mannen.

As simple as that ;-). Tussen een resultaat en een conclusie kun je eigenlijk altijd het woordje “dus” zetten.

Hiernaast verwerk je in dit deel van je onderzoek vaak ook wat jouw onderzoek nu eigenlijk voor nut heeft voor het bedrijf/de algemene wetenschap/mensen op de wereld in het algemeen. Je kaart aan wat er niet zo goed ging en wat dus een andere keer beter gedaan kan worden, mocht iemand interesse hebben om jouw onderzoek opnieuw te doen. Ook kun je hier nog ideeën voor verder onderzoek in verwerken. Wat voor inzichten of verwachtingen heeft jouw onderzoek opgeleverd, die in de toekomst nog wel eens beter onder de loep gelegd mogen worden?

Een praktisch plan

Op HBO vormt je onderzoek meestal de basis van een praktisch plan. Een plan dat voor iemand bruikbaar is, en meestal voor het bedrijf waar je stage loopt. Omdat dit plan totaal anders kan zijn per opleiding, kan ik hier niet heel veel over zeggen, buiten dat het belangrijk is om goed in de gaten te houden welke eisen school aan dit plan stelt en waar je op beoordeeld wordt. Houd je aan die eisen en focus op wat door school (en door je begeleider) belangrijk gevonden wordt. Maak gebruik van de modellen en theorie die beschikbaar zijn, dat vinden begeleiders meestal ook fijn. Je past dan immers toe wat je geleerd hebt en dat is waar je scriptie om draait.

Let tenslotte goed op dat er een duidelijke link is tussen je plan en je onderzoek. Het plan hoort voort te vloeien uit je onderzoek. Lees dus regelmatig even terug welke conclusies je had getrokken en of dat klopt met het plan dat je aan het schrijven bent. Ook in je plan mag je gerust terugverwijzen naar de conclusies van je onderzoeken (“Dit is het plan, want uit het onderzoek is gebleken dat…”)

Zo zit je scriptie dus in elkaar. Dan volgen er tot slot nog een aantal algemene tips om in je achterhoofd te houden bij het schrijven van een scriptie:

Zorg voor onderbouwing

Zorg dat je ALLES wat je opschrijft kunt onderbouwen. Claim nooit zomaar dat iets “zo is”, want niets is zomaar zo. Bewijs het met eerder onderzoek, met je eigen onderzoek, met een model of op welke manier dan ook. Zegt je begeleider er niet meteen wat van, dan kan dat altijd nog tijdens je beoordeling of verdediging… En dan moet je een weerwoord klaar hebben. Dus zelfs al is het niet nodig om jezelf te onderbouwen in je tekst, zorg dat je dat wel kúnt, mocht je er vragen over krijgen.

Wees proactief

Het doel van een scriptie is zoals ik al zei dat je laat zien wat je kunt. Dat je laat zien dat je iets geleerd hebt de afgelopen jaren en dat je dat toe kunt passen. Zelf. Wees dan ook proactief! Laat zien dat je je best doet en het graag wilt. Neem initiatief, geef je eigen inbreng en work hard. Niet alleen telt dit vaak mee voor je cijfer, je begeleider zal met deze houding je ook sneller helpen dan wanneer je steeds te laat komt op afspraken, je niet houdt aan deadlines en alleen maar doet wat er gevraagd wordt. Wees niet bang om vragen te stellen als je ergens over twijfelt, maar zoek ook dingen zelf uit. Er wordt van je verwacht dat je dit zelfstandig kunt.

Check de eisen

Het allerbelangrijkste wat je altijd in de gaten moet houden, maar wat toch vaak vergeten wordt, is simpelweg: wat is de bedoeling? Welke verwachtingen zijn er gesteld aan mijn scriptie? En: voldoet mijn scriptie hieraan? Doe dit voordat je ook maar één letter op papier zet, om een idee te krijgen van wat de bedoeling is. Houd het in de gaten terwijl je bezig bent, zodat je geen belangrijke zaken vergeet. En controleer het zéker voordat je je scriptie inlevert, zodat je eventueel nog dingen aan kunt passen of toe kunt voegen.

Geloof in jezelf!

Cliché maar waar: geloof er in dat je het kan! Als je bij voorbaat al tegen jezelf zegt “dit gaat mij nooit lukken, ik kan dit gewoon niet”, wat is dat dan voor motivatie? Kans is groot dat het dan ook daadwerkelijk niet meteen lukt. Heb vertrouwen in jezelf! Je bent zover gekomen, dus deze laatste hindernis op de weg naar je diploma moet ook nog wel lukken. Jouw mantra moet zijn: I can do this!!

Heb jij het schrijven van je scriptie al achter de rug? Heb je nog meer tips?

Nu nog niet met je scriptie bezig, maar in de toekomst wel? Pin deze blogpost op Pinterest om hem te bewaren:

Hoe schrijf je een scriptie?

 

Ontvang gratis tips en updates (incl. stappenplan productieve dag!)

Meld je aan voor e-mails en ontvang updates over Streets Ahead en gratis productiviteitstips. Plus nu als bonus een gratis 5 stappenplan voor een productieve dag!

12 gedachten over “Hoe schrijf je een scriptie?”

  1. Ik vond het in ieder geval vreselijk, mijn thesis (zoals we dat hier noemen) schrijven. Blij dat ik dat nooit meer moet doen. Het ligt ondertussen ook al 10 jaar achter mij, dus het was toen ongetwijfeld ook heel anders dan nu. Veel naar de bib om in boeken dingen op te zoeken en dan moeten wachten omdat iemand anders dat boek net uitgeleend had.
    Maar als ik er nu op terugkijk, ben ik er ook wel trots op. En mijn cijfer was ook best goed.

    • Je bent ongetwijfeld niet de enige ;-). Ik kan leukere dingen bedenken, maar super vervelend vond ik het ook weer niet. Ik kan me wel voorstellen dat het inderdaad een stuk lastiger en vervelender is als je met boeken moet werken, de artikelen die ik als bron gebruikte waren allemaal online te vinden en dat scheelt toch behoorlijk wat tijd! En achteraf altijd fijn als je het gehaald hebt, daar gaat het natuurlijk om :-)

  2. Ik ben zo blij met deze blogpost! Het geeft een heel duidelijk overzicht met punten waar rekening mee gehouden moet worden en ik vind het fijn om dat alvast een keer te hebben doorgenomen. Hij is opgeslagen hoor :)

  3. Gaaf om te lezen! Ik ben zelf nog niet begonnen met studeren, dus altijd als ik anderen over een scriptie hoor praten is me tóch nog niet helemaal duidelijk wat het nou is.. Dus dit is een erg fijn artikeltje! :-)

  4. Wat een interessant artikel! Ik moet waarschijnlijk over twee jaar een scriptie gaan schrijven en ik ben heel erg benieuwd hoe dat allemaal gaat zijn. Ik had ook eigenlijk helemaal geen idee wat ik moest verwachten dus daar ben ik me nu wat beter van bewust =D

  5. Ah, wat handig dat ik deze blog tegenkwam! Ik ga precies nu beginnen met het schrijven van mijn scriptie. Door eerder onderzoek wat ik heb gedaan heb ik al wel wat ervaring, maar zo’n scriptie van begint tot eind is toch best een beetje spannend. Thanks voor de uitgebreide tips en jouw ervaringen (:

  6. Ik heb mijn HBO sriptie vorig jaar afgerond, mijn master scriptie staat voor volgend jaar op de planning. Ik vond mijn HBO scriptie heel leuk, vooral omdat het heel praktisch kan zijn. Over mijn master scriptie maak ik me wat meer druk, maar ik denk dat je vooral een onderwerp moet kiezen dat je leuk vind en niet iets moet kiezen, omdat je daar makkelijk onderzoek ik kan je doen. Je bent er uiteindelijk heel wat uurtjes aan kwijt, dus dan is het fijn als je iets kan lezen/ schrijven wat je ook daadwerkelijk interessant vindt.

    • Hoi Eliza, Bedankt voor je reactie en aanvullingen! En klopt inderdaad, volgens mij is fieldonderzoek zelfs vaak een vereiste bij scripties (dat was in ieder geval bij mij het geval). :-)

Plaats een reactie